Co to jest model Hofstedego i wymiar Męskość vs Kobiecość?
Geert Hofstede stworzył jeden z najbardziej znanych modeli służących do porównywania kultur narodowych. Na podstawie wieloletnich badań przeprowadzonych w kilkudziesięciu krajach opracował sześć wymiarów kultury, które pomagają zrozumieć, dlaczego społeczeństwa różnią się sposobem myślenia, pracy, współpracy i podejmowania decyzji.
Jednym z najbardziej interesujących wymiarów jest Męskość vs Kobiecość (Masculinity vs Femininity).
Co oznacza ten wymiar?
Wbrew nazwie nie opisuje on biologicznych cech kobiet i mężczyzn. Pokazuje natomiast, czy dana kultura większą wartość przypisuje osiągnięciom, rywalizacji i sukcesowi, czy raczej współpracy, trosce o innych oraz jakości życia.
Na jednym biegunie znajdują się kultury, które silnie premiują sukces, ambicję i osiągnięcia, a na drugim kultury, które większą wagę przywiązują do współpracy, jakości życia, troski o innych oraz zachowania równowagi między pracą a życiem prywatnym.
Skąd nazwy „męskość” i „kobiecość”?
Nazwy użyte przez Hofstedego wynikają z obserwacji, że wartości takie jak rywalizacja, sukces, ambicja i asertywność tradycyjnie częściej kojarzono z rolami męskimi, natomiast troskę o innych, współpracę, konsensus i budowanie relacji, to jest z rolami kobiecymi.
Sam Hofstede podkreślał jednak, że wymiar ten opisuje kultury, a nie biologiczne cechy kobiet i mężczyzn.
Wysoki wynik to kultura zorientowana na osiągnięcia
(W terminologii Hofstedego: kultura bardziej „męska”)
W kulturach o wysokim wyniku większą wartość przypisuje się osiągnięciom i sukcesowi zawodowemu, rywalizacji i ambicji, wysokim zarobkom oraz prestiżowi społecznemu.
Ludzie częściej dążą do wyróżnienia się i osiągania ponadprzeciętnych wyników. Sukces jest widoczny i społecznie nagradzany, a konkurencja uznawana za naturalny element życia. Indywidualne osiągnięcia są często ważnym źródłem prestiżu.
Niski wynik to kultura zorientowana na jakość życia
(W terminologii Hofstedego: kultura bardziej „kobieca”)
W kulturach o niskim wyniku większą wagę przywiązuje się do współpracy i konsensusu, jakości życia, troski o innych, równowagi między pracą a życiem prywatnym oraz dobrych relacji międzyludzkich.
Praca pozostaje ważna, ale nie jest najważniejszym wyznacznikiem sukcesu, prestiżu ani jakości życia. Większy nacisk kładzie się na współpracę niż rywalizację, a utrzymanie dobrych relacji często jest ważniejsze niż wygrana.
Przykłady krajów
| Kraj | Wynik (Męskość) | Charakterystyka |
| Japonia | 95 | Bardzo męska |
| Niemcy | 66 | Męska |
| Wielka Brytania | 66 | Męska |
| Polska | 64 | Męska |
| Stany Zjednoczone | 62 | Męska |
| Francja | 43 | Średnia |
| Holandia | 14 | Kobieca |
| Norwegia | 8 | Bardzo kobieca |
| Szwecja | 5 | Bardzo kobieca |
Źródło: Hofstede Insights.
Uwaga: Wyniki pokazują pozycję danego kraju na tej konkretnej skali kulturowej. Nie oznaczają poziomu rozwoju społeczeństwa ani nie opisują każdego jego mieszkańca.
Jak interpretować wynik?
Im wyższy wynik, tym większy nacisk kultura kładzie na osiągnięcia, konkurencję, sukces, prestiż oraz wyróżnianie najlepszych.
Im niższy wynik, tym bardziej cenione są współpraca, troska o ludzi, konsensus, równowaga między pracą a życiem prywatnym oraz jakość życia.
Ważne zastrzeżenie
Model Hofstedego opisuje dominujące tendencje kulturowe całych społeczeństw, a nie cechy poszczególnych osób. Oznacza to, że wysoki wynik nie oznacza, iż każdy mieszkaniec danego kraju jest ambitny i rywalizacyjny, podobnie jak niski wynik nie oznacza, że wszyscy są opiekuńczy i unikają konkurencji.
Sześć wymiarów kultury według Hofstedego
| Wymiar | Co mierzy? | Wysoki wynik | Niski wynik |
|---|---|---|---|
| Dystans władzy | Stosunek do nierówności i autorytetu | Akceptacja silnej hierarchii | Większa równość i partnerskie relacje |
| Indywidualizm vs Kolektywizm | Relację jednostki z grupą | Samodzielność i odpowiedzialność jednostki | Lojalność wobec grupy i wspólne dobro |
| Męskość vs Kobiecość | Dominujące wartości społeczne | Rywalizacja, sukces i osiągnięcia | Współpraca, troska i jakość życia |
| Unikanie niepewności | Tolerancję dla niepewności i zmian | Potrzeba jasnych zasad i przewidywalności | Większa akceptacja zmian i ryzyka |
| Orientacja długoterminowa | Podejście do przyszłości | Planowanie, oszczędność i wytrwałość | Tradycja i koncentracja na bieżących rezultatach |
| Pobłażliwość vs Powściągliwość | Stosunek do przyjemności i zaspokajania potrzeb | Swobodne zaspokajanie potrzeb i hedonizm | Samokontrola i ograniczanie impulsów |
Ograniczenia modelu
Model Hofstedego jest szeroko wykorzystywany w psychologii międzykulturowej, zarządzaniu międzynarodowym, ekonomii i biznesie. Warto jednak pamiętać, że nie jest pozbawiony ograniczeń.
Najczęściej wskazuje się, że:
— opiera się głównie na danych zebranych wśród pracowników IBM w latach 60. i 70. XX wieku,
— opisuje średnie tendencje kultur narodowych, a nie cechy indywidualnych osób,
— kultury zmieniają się w czasie, dlatego model przedstawia raczej ich uśredniony obraz niż aktualny stan w każdej chwili.
Pomimo tych ograniczeń model Hofstedego pozostaje jednym z najczęściej wykorzystywanych narzędzi do analizy i porównywania kultur narodowych. Jego największą zaletą jest prosty i intuicyjny sposób przedstawienia różnic kulturowych, dzięki czemu znajduje zastosowanie zarówno w badaniach naukowych, jak i w praktyce biznesowej, edukacji oraz komunikacji międzykulturowej.
Zobacz na: Przegląd dzieła J. D. Unwina Płeć i Kultura [Sex and Culture]
Opóźniona gratyfikacja – klucz do budowania cywilizacji
Opóźniona gratyfikacja a trwałość cywilizacji
Moc swobodna, luksus i symbole luksusu – trzy poziomy bogactwa
Huśtawki i Piaskownice – zasady w Kobiecej Matrycy Społecznej – Ian Ironwood
Męska matryca społeczna: powrót do piaskownicy – Ian Ironwood
Wielka Feminizacja – Helen Andrews
Efekt kosza z krabami
Najnowsze komentarze