Australijski żuk, który zakochał się w butelce po piwie
Jak ludzie prawie zniszczyli gatunek… przypadkiem.
|
Wyobraźcie sobie scenę rodem z absurdalnej komedii ewolucyjnej. Samiec australijskiego żuka dostrzega na poboczu drogi coś niezwykłego: ogromną, błyszczącą, idealnie pomarańczowo-brązową „samicę”. Jest większa niż wszystkie inne, bardziej błyszcząca i bardziej kusząca. Ląduje obok niej, wdrapuje się na nią i próbuje kopulować. Nie przestaje nawet wtedy, gdy obok pojawiają się prawdziwe samice. Godzinami walczy o względy swojej wymarzonej partnerki, aż w końcu umiera z wyczerpania, przegrzania albo zostaje pożarty przez mrówki.
Problem polegał na tym, że jego „partnerką” była… pusta butelka po piwie.
Bohater tej historii, to Julodimorpha bakewelli, to australijski chrząszcz z rodziny bogatkowatych (Buprestidae), znanych również jako „żuki klejnotniki”. Dorosłe osobniki osiągają nawet cztery centymetry długości i mają charakterystyczny metaliczny, złoto-brązowy połysk. Samice są większe od samców i nie latają, natomiast samce aktywnie ich poszukują, kierując się bardzo konkretnymi sygnałami wizualnymi: kolorem, połyskiem oraz charakterystyczną wypukłą fakturą pokryw skrzydeł. Przez miliony lat ten system działał doskonale. Aż pojawił się człowiek.
W 1983 roku entomolodzy Darryl T. Gwynne i David C.F. Rentz prowadzili badania terenowe w Australii Zachodniej. Na poboczu drogi zauważyli coś całkowicie absurdalnego: dziesiątki samców Julodimorpha bakewelli desperacko próbowały kopulować z wyrzuconymi butelkami po piwie typu „stubbie”. Butelki miały niemal idealny zestaw cech uruchamiających instynkt rozrodczy samców, czyli pomarańczowo-brązowy kolor, połysk odbijający australijskie słońce oraz wypukłości na spodzie szkła przypominające strukturę grzbietu samicy. Co gorsza, butelki okazały się dla żuków atrakcyjniejsze niż prawdziwe partnerki. Były większe, bardziej błyszczące i bardziej „idealne”.
Badacze opisali to zjawisko w pracy naukowej o słynnym już tytule „Beetles on the Bottle: Male Buprestids Mistake Stubbies for Females”. W 2011 roku otrzymali za nią Ig Nobla, to jest nagrodę przyznawaną badaniom, które „najpierw śmieszą, a potem skłaniają do myślenia”.
Historia tego żuka jest podręcznikowym przykładem tzw. ewolucyjnej pułapki. Ewolucja nie tworzy organizmów „inteligentnych” w ludzkim rozumieniu tego słowa. Tworzy organizmy reagujące na sygnały, które przez miliony lat były skuteczne. Dla samca tego gatunku duży, błyszczący, brązowy obiekt z wypukłościami oznaczał po prostu: „to świetna samica”. Problem pojawił się w momencie, gdy człowiek stworzył obiekt pobudzający ten mechanizm jeszcze silniej niż prawdziwy organizm. Taki bodziec nazywa się super normalnym, sztucznym sygnałem wywołującym silniejszą reakcję niż jego naturalny odpowiednik.
W efekcie samce marnowały energię, ignorowały prawdziwe samice, ginęły przy butelkach i przestawały się rozmnażać. Populacja zaczęła gwałtownie spadać.
Na szczęście problem rozwiązano właściwie przypadkiem. Z czasem australijskie browary zmieniły wygląd butelek, a kampanie przeciw zaśmiecaniu ograniczyły liczbę śmieci na pustynnych terenach. To wystarczyło, aby populacja żuka zaczęła się odbudowywać.
Dziś historia Julodimorpha bakewelli jest jednym z najbardziej znanych przykładów tego, jak działalność człowieka może przypadkowo zakłócić mechanizmy doboru płciowego wypracowywane przez ewolucję przez miliony lat. I być może jest również dobrą metaforą współczesności. Ludzie także reagują na super normalne bodźce, takie jak przetworzone jedzenie silniejsze niż naturalny smak, media społecznościowe silniejsze niż normalne relacje czy algorytmy projektowane tak, by przechwytywać uwagę skuteczniej niż rzeczywistość. Ewolucja przygotowała nas do świata natury, a nie do świata zoptymalizowanego pod eksploatację naszych instynktów.
A wszystko zaczęło się od żuka, który pomylił butelkę po piwie z miłością swojego życia.
Źródło: D.T. Gwynne & D.C.F. Rentz, „Beetles on the Bottle: Male Buprestids Mistake Stubbies for Females (Coleoptera)”, Journal of the Australian Entomological Society, vol. 22, s. 79–80.
Zobacz na: Czy widzimy rzeczywistość taką, jaka ona jest – Donald Hoffman
Od rzeczywistości do hiperrzeczywistości
Wirusologia Poznawcza: Masowe Infekowanie
Seksualna Cukrzyca – Rian Stone
Feministki vs Tradycyjni Konserwatyści, Modele Mentalne i Cukrzyca Seksualna
Najnowsze komentarze